Erzurum Gözebaşı Köyü

Site Yöneticisi

iletisim
Gökhan ÖZTÜRK
ANKARA
Tel: 0505 234 36 67
gokhanozturk67@hotmail.com gokhanozturk67@gmail.com

Üye Girişi

Arama Motoru

Hava Durumu

Şehirler:

Döviz

	Alış	Satış
Dolar	1.7424	1.7508
Euro	2.3061	2.3172

Radyo Dadaş

İstatistikler

Bugün:	16
Dün:	127
Toplam:	128343

Reklam Alanı

Sarıkamış Harekatı Sonrası Ordu Geri Çekilirken Yazışmalardan Bazı Örnekler ( Bardız. Aşağı Hamas ve Yukarı Hamas Civarında olanlar)

SARIKAMIŞ HAREKATI SONRASI ORDU GERİ ÇEKİLİRKEN YAZIŞMALARDAN BAZI ÖRNEKLER( Bardız. Aşağı Hamas ve Yukarı Hamas Civarında olanlar)

Kaynak: Birinci Cihan Harbi Koleksiyonu: Klasör 5062, Dosya H-13 Fihrist: 1-36

Alıntı : Sarıkamış (Eski) Belediye Başkanı Harun DOĞAN zamanında

Nuray AYDIN’ tarafından hazırlanan Her Yönüyle Sarıkamış adlı eser

Baskı Yeri: Bakanlar Matbaacılık Erzurum

Baskı Tarihi 1998

Derleyen: Mevlüt BAYRAK

Eğitim Müfettişi

MANİSA

26.10.1330( 8 Ocak 1915)

Aşağı Hamas

30,31,32 nci

Fırkalarla (Tümenlerle)

Bardız Müfrezesine

Talimat

1-Başkumandanlıktan aldığım emr üzerine 30.31.32. Fırkalarla Bardız Müfrezesinin emr-i kumandasını Kaymakam Kristin Bey’e terk ediyorum. Otuzikinci Fırka Onuncu Kolordu ile müttehiden(birlikte) çalışmakla beraber doğrudan doğruya benim emrim altında kalacaktır. Ben bu gece Çatak-Ahkar üzerinden ordu karargahı olan Hedik’e gidiyorum.

2-Düşmanın vaziyetine ve ordumuzun haline göre size şu talimatı umumiyeyi veriyorum.

a-Kumandam altındaki kıtaatın en mühim vazifesi düşman ordusunun taarruzunda Otuzikinci fırka ve Onbirinci alay seyirci kalmayacaktır.Bunun için böyle bir hal vukuunda Otuz ve Otuzbirinci Fırkalar Yayla ve Bardız’daki kuvvetleri hariç olmak üzere kısm-ı küllileriyle (büyük bir kısmı ile) Otuzikinci fırka istikametinde ilerliyerek düşmana taarruz edecekler.

b-Yirmiüçüncü Fırkanın bir kuvvete ihtiyacı olduğu zaman Otuzbirinci Fırka hemen kendiliğinden yardım etmeye mecburdur. Düşmanın bilhassa Bardız yaylası istikametinde kuvve-i külliyesi ile (büyük bir kuvvet ile) Bardız-Oltu yolunu doğrudan doğruya ele geçirmesi muhtemeldir.Böyle bir vaziyet karşısında Yayla Müfrezesi şiddetle sebat ederek Otuzuncu Fırka kendiliğinden Aşağı Hamas-Bardız ve Yayla kuvvetlerini kumandasını alarak pekonc’un olan Seksensekizinci alay mevziini en faik (üstün) düşmana karşı müdafaa etmelidir.

3-Tabii harbin muhtelef işgali karşısında doğrudan doğruya kararı bulmak her kumanın vzifesi olup per halde Onuncu Kolordu’nun vazifesi Bardız’ı elde bulundurmakla beraber Onbirinci Kolordu ve Otuziikinci Fırka istikametinde taarruz edecek düşmanın yanına doğru hücum etmekte bulunduğu unutulmamalıdır.

4-Askerin iaşe ve istirahati için emredilen tedabir (tedbirler) biran evvel yapılıp asker behemehal (mutlaka) doyurulmalıdır ve istirahat ettirilmelidir. Dün de emrettiğim gibi artık perakende (dağınık) efrad (asker) kaçak addelip idam edilmeli, ev tahrip edenler, yağmagiriklikde (yağma girişiminde) bulunanlar hemen mahallinde idam olunmalıdır. Bize muzafferiyetler bahşeden Cenab-ı Hakkın bundan sonrada muzafferiyetler bahşeden Cenab-ı Hakkın birliğine emanet ederim.

Sol Cenah ordusu ve Onuncu

Kolordu Kumandanı

Mirliva (Tuğgeneral)

Hafız Hakkı

24.10.1330 (6 Ocak 1915)

Vukuat

Kolordu Emri

1-Düşman bir iki tabur piyade iki bölük süvari ve bir bataryası ile Başköy’den Çermik”in garbına (batısına) doğru gelmiştir.Bir tabur piyade ile makineli tüfek ve bir topla Bardızı’ın cenubundaki (güneyindeki) Çakırbaba dağlarında bulunuyor.

2-Otuzikinci fırka bu gün düşmana taarruz ederek Yeniköy garbındaki düşman mevziini zapt etmiş Onbirinci Kolorduyla birleşmiştir.

3-Kolordu yarın istirahat ederek perakendelerini toplayıp kıtaatın tanzim ve atideki (gelecekteki) istikametleri tahkim edecektir.

a-Otuzuncu fırka Bardız deresinin cenubunda bu gün Seksensekizinci Alay’ın işgal ettiği sırtlarda Çermik’ten Bardısz deresinin cenubundan gelen yol ve Yeniköy’den doğruca Bardız’a gelen yolu sed edecek (kesecek) vechile mevakii (mevkileri) keşfederek tahkim edecektir. (güçlendirecektir)

b-Otuzbirinci fırka Bardız Deresinin şimalinden (kuzeyinden) Bardız’a ve Bardız’ın arkasına gelen yolları kapayacak veçhile mevakii keşfederek tahkim edecektir. Bu tahkimat yarın sabah başlayarak öğleye bitmeli ve mevzide birer alay piyade birer makineli tüfek bölüğü ve birer hazır batarya bulundurulmalıdır.

c-Fırkalara verilen sed ve tahkim mıntıkası aynı zamanda ileri karakol mıntıkasıdır. Otuzuncu Fırka Kızılkilise (Çermik yaylası) –Sarıkamış ve Yeniköy istikametlerini süvari ve piyade keşif kollarıyla keşfettireceği gibi Otuzbirinci Fırkada Çermik - Göreşken ve Zakim istikametini keşfettireceği gibi Yukarı Hamas toplu karakol üzerinden Otuzikinci Fırka ile irtibat hasıl edecektir.

4-Fırkalar yarın askerlerine sabah ve akşam bol etli sıcak yemek verecek ve bizzat fırka kumandanları bu işi ehemmiyetle takip ederek bana askerin iyice doyurulduğuna dair resmen haber vereceklerdir.

5-Yarın doktorlar bizzat alay kumandanlarının nezareti altında bilumum efradı muayene ederek bilhassa askerin ayaklarını güzelce tedavi edecekler. Ağır hasta olanlar Oltu Hastanesine gönderilecektir.

6-Ben sabah sekizde Otuzbirinci Fırkanın Bardız deresinin şimalindeki (kuzeyindeki) mevkii gezeceğim Buraya memur olan alay batarya kumandanlarıyla fırka kumandanları o saatte karargahlarına gelsinler.

7-Telgraf bölüğü benim karargahım olan Otuz ve Otuzbirinci Fırkalara taksim edecek mevkiini sabah yedi den itibaren telgrafla rapor edecektir.

Kolordu Kumandanı

Hafız Hakkı

27/10/1330 (9 Ocak 1915)

Aşağı Hamas

Alay Kumandanlarına

1-Fırkamızı (Tümenimiz) şimdiki halde ordumuzun ihtiyatı olarak bulunmaktadır. Gerek Otuzikinci Fırka ile Gerek Bardız Müfrezesi ile irtibat tesis olunacaktır.

2- Kıtaat verilecek emre göre her an her dakika müteyakkız (uyanık) ve harekata hazır ve amade bulunmalıdır.

3-Başka bir emr ibraz etmez ise (gelmez ise) fırkamız bu geceyi aşağı Hamas’ta geçirecektir.inzibat-ı dahilinin tesis ve tem-ini için Doksanbirinci Alay’dan iki manga kuvvetinde köyün girişinde ve köyün dahilinde gezerek yolsuzluğu kat-iyen meydan vermeyeceklerdir. Emre itaat etmeyen ve her madunu (astı) mafevki (üstü) kurşunla vurabilir. Yani her mafevk selahiyyet –i Kanuniyesini isti-i male mecburdur (her üst kanuni yetkisini kullanmaya mecburdur)

4- Köy dahilinde maazallah bir uygunsuzluk zuhur ederse nöbetçi alay beyleri mes-uldürler askerin öteye beriye dağılmasına kat-iyen meydan verilmeyecektir. İaşenin temini için her alay miktar-ı kafi mekare (yük hayvanı) sevk ederek bir zabit kumandasıyla bir manga kuvvetinde bir müfreze civardaki köylerden tekalif-i harbiye (savaş sırasında alınan fevkalade mecburi vergi) suretiyle erzak tarh-u tenzil edilecektir. (alınacaktır) Doksanbirinci alay Kumandanı aynı zamanda konak kumandanıdır. Ot, saman, arpa , muhrukat (yakacak) ve me-kulat (yiyecek) her ne surette olursa olsun kıtaata taksim ve tevzi kariye (köy) muhtarı muhtar yoksa heyet-i ihtiyariyeden birisini yanında bulundurarak o vasıta ile taksimatını icra edecektir.

Otuzbirinci Fırka(Tümen) Kumandanı

Kaymakam (Yarbay)

Ahmet TEVFİK

Not: 32.Fırka karargahı Yukarı Yukarı Hamas

31.Fırka Karargahı Aşağı Hamas

Otuzbirinci Fırka(Tümen) Kumandanı

Kaymakam (Yarbay)

Ahmet TEVFİK

29.10.1330 (11 Ocak 1915)Aşağı Hamas

Çatak’da Onuncu Kolordu Kumandanlığına

Otuzuncu Fırkanın (Tümenin) mevcudu 70, Otuzbirinci Fırkadan mevzide bulunan Doksanbinirci Alay Mevcudu 70, istihkam bölüklerini de 30 kadar ki cem’an (toplam) 170 nefer efradımız vardır. Akşamleyin düşmanın tahminen bir alay kuvvetinde bir yürüyüş kolunun aşağı Hamas’a doğru, diğer kuvvetli kolunun da Çilhoroz’dan ilerlediği görülmüştür. Şimdiye kadar yolda 50 kadar nefer incimad ettiği (donduğu) ve çadırlarının geç gelmesinden ve ekserisinin direk kazıklarının olmamasından ve yolun fenalığıyla havanın uygunsuzluğundan mezkur çadırlardan istifade edilmediği ve efrad üç günden beri aç ve erzaksız olup erzakında hala gelmediği alay kumandanlarının ifadelerinden anlaşılmıştır. Fırkaların bütün mevcutları dünkü muharebede daha geceden Çatak’a savuşmuşlardır. Bu yüzden dolayı bulunduğumuz ileri mevzii ancak 170 neferle müdafaa edilmektedir. Çatak’da bulunan bu fıkralara ait külliyetle efradın serian (derhal) buraya (Aşağı Hamas’a) için lazım gelenlere irade buyurulması ma’ruzdur

Otuzbirinci Fırka(Tümen) Kumandanı

Kaymakam (Yarbay)

Ahmet TEVFİK

Tasarım ve uygulama: Turhan