Erzurum Gözebaşı Köyü
Site Yöneticisi
Gökhan ÖZTÜRK
ANKARA
Tel: 0505 234 36 67
gokhanozturk67@hotmail.com
gokhanozturk67@gmail.com
Üye Girişi
Arama Motoru
Hava Durumu
Döviz
| Alış | Satış | ||
| Dolar |  |
1.4994 | 1.5066 |
| Euro |  |
1.9241 | 1.9334 |
Radyo Dadaş
İstatistikler
| Bugün: | 4 |
| Dün: | 159 |
| Toplam: | 52166 |
Reklam Alanı
Bardız
TARİHÇE
Senkaya Ilçesi tarihi süreç içerisinde çok degisik milletlerin egemenligi altinda kalmistir . Yavuz Sultan SELIM in Çaldiran zaferine giderken 23 agustos 1514 yilinda Erzurum u Akkoyunlulardan alip Osmanli Imparatorlugu topraklarina katmasiyla Osmanli egemenligi altina girmistir. 1828-1878 yillarinda Rus istilasina ugrayan bölgemiz "1877-1878" Osmanli Rus harbinde (93 harbi ) Gazi Ahmet Muhtar Pasa komutasindaki Osmanli kuvvetlerinin yenilmesi üzerine 1879 yilinda imzalanan "Ayastefonos antlasmasi sonrasinda savas tazminati olarak Ruslar a birakilacaktir. Her biri birbirinden zor geçen esaret dolu kirk yil boyunca çok sayida insan bölgeden Anadolu içlerine göç edecektir.
1800 lü yillarin sonuna dogru sömürgeci bati tezgahinda hazirlanan ve servise sunulan azinlik hareketleri ve isyanlari Osmanli Imparatorlugu nda etkisini gösterecek ve bu hareketliliklerden Bardiz ve çevresi de nasibini alacaktir. Osmanli Devleti nin kaçinilmaz bir son olarak girdigi I. Dünya Savasi içerisinde açilan Kafkas Cephesi ve Sarikamis Harekati esnasinda Bardiz ve çevresi, askeri harekat ve savas alani olacak, tarihin ender gördügü bir drama bizzat sahitlik edecek, bu savasta kaybettigimiz binlerce vatan evladinin da ebedi istirahatgahi olacaktir. Yasanan Sarikamis felaketi ve ardindan gelen Rus isgali ve ilerleyisinden sonra Bardiz ve çevresi bati devletleri ve Rusya nin ayaklandirdigi ermeni çetelerinin gerçeklestirdigi katliamlara sahne olacaktir. Genç-yasli, kadin -erkek, çoluk- çocuk çok sayida vatandasini sehit verecektir. Bardiz, Nüsünk, Göresken, Zakim, Çermik ve diger köylerimizde çok sayida insan ya Ermeniler tarafinda katledilecek ya da Ruslar tarafindan sürgüne gönderilecektir. Bu sekilde sadece Bardiz dan 193 kisi Sibirya içlerine sürgüne gönderilecektir..
Bölgede yasananlar, yöre halkinin bagimsizlik yolunda teskilatlanmalara sevk edecektir. Bardiz, ve diger bir çok köyden ileri gelenlerin olusturdugu milis kuvvetleri ile bölge halkinin ermeni katliamlarina karsi korunmasi adina olaganüstü gayret gösterilmis katliam ve facialarin daha büyük olmasi engellenmistir.
Ruslar in imzaladiklari antlasma geregi çekilmeye baslamasiyla olusan bosluktan istifade eden Ermenilerin olusturduklari teskilatlar ile Müslüman Türk halkina karsi baslattiklari kiyim ve terör artik dayanilmaz hale gelmeye baslamisti. Asirlardir Türk kimliginin ve vataninin bekçisi olmus bir beldenin çektigi acilara son vermenin zamani gelmisti. Susehri nde bulunan III. Ordu Komutani Vehip Pasa, 10 Ocak 1918 de I. Kafkas Ordusu Komutani Kazim Karabekir e Erzincan, Erzurum ve Sarikamis yönünde hareket emri vererek . 12 Mart ta Erzurum un alinmasinin ardindan ileri harekatina devam eden Türk ordusu Mürsel Bey komutasinda birliklerle 25 Mart ta Otluyu düsman isgalinde kurtardi. Burada tüm askeri birlik ve birimlerin toplanmasi için geçirilen birkaç günden sonra bölgede direnisi yürüten milis kuvvetlerinin de destek ve yönlendirmeleri ile 1 Nisan dan itibaren Türk ordusu Bardiz ve Gosor istikametlerinde ileri harekata yönlendirilmis ve bardiz ayni gün kurtarilmistir. Nihayet 7 Nisan da Senkaya ve tüm köylerini düsman isgalinden kurtarmistir.
BARDIZ KİLİMLERİ
Erzurum un Senkaya Ilçesine bagli Bardiz ve Köylerinde bir zamanlar dokunan Osmanli Saraylarini süsleyen kilim olarak bilinen ancak günümüzde sadece tarih kitaplarinda yer alan Bardiz kilimini yeniden hayata geçirmek için Bardızda kurulan kilim atölyesinde ,Esenyurt köyü ve bazi civar köylerde faaliyetlere baslanmistir.
Bardız ve civar köylerde dokunan ve Osmanli Saraylarini süsleyen bu kilimler 700 yil gibi uzun bir süre kullanilabilmektedir. Kaliteli ve güzel motiflerle de bu kilimler süslenebilmektedir. Geçmiste Bardız ve civar köylerde yasayan bütün köylülerin evlerinde birer tane tezgah bulunmaktaydi. Bardiz kilimleri özel siparis üzerine dokunmaktaydi. Unutulmaya yüz tutmus kültür mirasimiz, emsalsiz el sanatlarimizdan Bardiz halisi ve kilimleri sepme doldurmadir. Kullanilan yün ve motiflerin özellikleri kilimin önemini ortaya koymaktadir.
RENKLERIN ELDE EDILISI
Ceviz kabugu kaynatilarak siyah renk elde edilir. Ayrica bir çesit topragin çamurundan da siyah renk elde edilmektedir.
Mavi çiçek açan ve putot otu denilen bir çesit ot kaynatilarak bordo renk elde edilir.
Kök boyasini, kizamik kökü, limon ve portakal kabugu ile kaynatip tuz ile sap atildiktan sonra ipler kaynatilmis su ile karistirilir ve 2 gün bekletilir. bu karisimdan elde edilen boyalarla boyanan kilimler yillarca özelligini korumaktadir. · Sogan ve sarimsak kabugu ile it üzümü gibi bitkilerle de çesitli renkler elde edilmektedir.· Kaliteli kumas boyalari birbiriyle karistirilarak da istenilen renkler elde edilmektedir
Tarihi yansitan motifleri ile taninan ünlü Bardiz kilimlerinin yurt disinda da tanitilmasi ve pazar bulunmasi için Erzurum Valiligi harekete geçti. Vali Yardimcisi Kasim Esen, "Erzurum Valiligi olarak ilimizin tarihini yansitan Bardiz kilimlerini Türkiye ye ve dünyaya taniltmak için Halk Egitim Merkezi, Is ve Isçi Bulma Kurumu ve Sosyal Yardimlasma ve Dayanisma Vakfi ndan devlet destegi saglanacaktir" dedi. Erzurumlu mütesebbislere büyük görevler düstügünü belirten Esen, "Tarihi mistik özellik tasiyan halk giysileri ve yaygilari, günümüz degerleri ile çagdas bir biçimde islenip reklami iyi yapilirsa üretici ve pazarlamacilarimiza yurtiçi, yurtdisinda iyi gelir saglanacaktir" seklinde konustu. Esen, Bardiz kilimlerinin kök boya ile boyanmasi halinde pazarinin daha da artacagini sözlerine ekledi.Erzurum Valiligi geleneksel motifleriyle ünlü Bardiz kilimlerinin tanitilmasina yardimci olarakpazar bulunmasina önayak oluyor
BARDIZ KILIMININ SON USTASI
Osmanli Devleti döneminde saraylari süsleyen Bardiz Kilimi nin son ustasi 66 yasindaki Erzurumlu Fetahna Çakmur, mesleki birikimini Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesinde ögrencilere aktariyor. Osmanli Devleti döneminde saraylari süsleyen Bardiz Kilimi nin son ustasi 66 yasindaki Erzurumlu Fetahna Çakmur, mesleki birikimini Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesinde ögrencilere aktariyor. Senkaya ilçesine bagli Bardiz köyünde 51 yildir Bardiz Kilimi dokumaciligi yapan Fetahna Çakmur, AÜ Güzel Sanatlar Fakültesi Geleneksel Türk El Sanatlari Bölüm Baskani Yrd. Doç. Dr. Tahsin Parlak in hazirladigi Bardiz Kilimciligini Gelistirme Projesi kapsaminda, üniversite ögrencilerine kurs vermeye basladi.
Fakülte binasinda kurulan tezgahlarda 16 ögrenciye günün belirli saatlerinde kilim dokumaciligi konusunda uygulamali olarak egitim veren ilkokul mezunu Çakmur, Unutulmaya yüz tutmus Bardiz kilimciliginde simdiye kadar edindigim mesleki birikimimi üniversite ögrencilerine aktarmaya çalisiyorum. Ögrencilerin bir an önce Bardiz Kilimi nin nasil dokundugunu ögrenmeleri için çaba gösteriyorum diye konustu. Çakmur, ögrencilerin kilim dokumaciligini ögrenmeleri konusunda istekli olmalarinin da kendisini heyecanlandirdigini dile getirerek, söyle dedi: Bardiz köyünde eskiden hemen hemen her evde kilim dokuma tezgahlari vardi, fakat son 20 yildir benden baska Bardiz kilimi dokumaciligini devam ettiren kimse yok. Köyde gençler de bu ise hevesli degil. Bu duruma çok üzülüyordum. Benden sonra Bardiz Kilimi dokumaciliginin tamamen unutulacagini düsünüyordum. Bu kilime üniversitenin sahip çikmasi beni çok sevindirdi.
Bardız Camisi
Erzurum, Senkaya ilçesindeki Bardiz Kalesinin yaninda bulunmaktadir.
Bardiz Kalesi XII.yüzyilin ortalarinda Saltuklu Meliki Izzeddin zamaninda yapilmistir. Bu caminin de ayni dönemde yapildigi sanilmissa da bazi belgelere göre Mimar Sertzade Molla Ahmet Ali nin 1748 de yaptirdigi anlasilmistir. Cami kesme tastan kare planli ve tek kubbelidir.
Günümüze son cemaat yeri gelememistir. Ancak duvarlarindaki uzanti ve izlerden son cemaat yerinin bulundugu anlasilmistir.
Giris kapisi sivri kemerlidir ve iki yaninda da birer nis bulunmaktadir. Ibadet mekanini üzerini örten kubbe trompludur.
Distan sekizgen bir kasnak üzerine kubbe oturtulmustur.
Mihrap mukarnasli ve geometrik süslemelidir. Ayrica ibadet mekanini aydinlatan pencereler üzerinde sülüs yazi ile halifelerin isimleri yazilidir. Minaresi kesme tas kaide üzerine tugladan tek serefeli ve yuvarlak gövdelidir
Bardız Kalesi
Erzurum Senkaya ilçesinde Bardiz bucagi yakinindaki bardız caminin yakınında bulunmaktadır. Kalenin ne zaman ve kimin tarafindan yapildigi konusunda kesin bir bilgi bulunmamakla beraber XII.yüzyılın ortalarında Saltuklu Meliki İzzeddin zamanında yapıldığı sanılmaktadır. Kaynaklarda da bu kale ile ilgili yeterli bir bilgiye rastlanmamis, Kale hakkında geniş bir araştırma yapılamamıştır. Bununla beraber, burçlar ve burçlar arasindaki kesme tastan yapilmis sur duvarlari görülmektedir.
Evliya Çelebi, Seyahatnamesinde Bardız kalesini şu şekilde anlatır; (Cilt 1-2, s.635) ".........Akkoyunlu el Melik İzzüd-din binasıdır. Kalenin ciheti ulyası cerbinde celi hat ile tarihi bu vecih ile mesturdur. Kalesi bir dere kenarında dört köşe taş binadır. Dizdarı kızının yüzelli kadar da hayatı vardır. Cami, mescit, muhtasar hamamı, çarşı ve pazarı vardır
Nesimi Akın İlkokulu
Senkaya kazasinin Gaziler (Bardiz) bucak merkezinde bulunan ilkokul binasi 1889 yilinda yapimi ve mimari tarzi Ruslar tarafindan, isçiligi ise, Rus boyundurugu altinda kalan Güresken, Senpinar (Zakim) Çatalelma (Nüsünk) köylerinde bulunan Türklerin cebri olarak amale çalistirilmak suretiyle yapilmistir. Kahve renkli, yontma ve kesme taslarla duvarlarin iç kisimlari tas araliklarinin keçe ve yün konulmak suretiyle kireç harci ile çok saglam olarak 382 metrekare üzerine kurumu yapilmis, iki büyük kapi ile ayri ayri iki salonla binaya girilmektedir.
Birinci giris kapisi dört basamakli tas merdivenle çift kat ve çift kanat kapidan büyük salona girilerek bu kisimda bulunan bir büyük, iki küçük sinif ile bir adet ögretmen odasindan mevcut olan bölümlerin kapilari salona açilmaktadir. Bahsedilen kismin ara bölmeleri tas duvar olup, kapilarinin üç tanesi bir, bir tanesi çift olmak kaydi ile ikiser kanatli, diger kapilarin üç tanesi ise tek kanatli kalin firinlanmis kerestelerden yapilmistir. Bu kisimda bulunan bölümlerin tavan kisimlari agaç çitalarla yapilarak alttan kenarlari sütun sekliyle çok saglam olarak sivanmistir. Taban dösemeleri ise 7 cm kalinligindaki tahtalarla genis olarak dösenmistir. Pencere çerçeveleri çift katli olup, 1948 yilinda yapilan tamiratla tamami yenilenmistir. Binanin bölümleri içerisinde bulunan sinif ve odalardaki 70x110 cm ebadindaki beton döküm altliklari o devre ait sömine seklindeki soba alt yapilari olup son tamiratla tamami kaldirilmistir.
Ikinci kisim girisi ise, çift kanatli kapi ile ufak salona açilan iki büyük bir küçük siniftan olusmaktadir. Büyük siniflarin ve giris kapisinin kapilari ayni tarihte yapilmistir. Ara bölümleri ise tugla ve briketlerle örülmüstür.
%10 meyil üzerine kurulan çati iskeleti ise agaç malzemelerinin tamami firinlanmis çok saglam yapisi ile durumunu muhafaza etmektedir. Sadece çati saçak kisimlarinin disari kisimlari çürümüs, çati saclari ise ince düz sistem olup 1974–1978 tarihlerinde yapilan tamiratla tamami degistirilmistir. Hali hazirdaki durumu bozuk vaziyette olup büyük bir kismi akmaktadir.
Ruslar tarafindan yapilan okulda 1889-1912 yillari arasinda Rusça-Rumca egitimlerini Türk çocuklarinin da beraberliginde sürdürmüslerdir. 1914-1918 yillari arasindaki egitimin tamami Rumca olan okulda 1918 ile 1922 yillari arasindaki egitiminin egitim ve ögretim faaliyeti yapilmayan okulda 1922 yilindan beri Türk çocuklarinin (yöre çocuklari) egitim ve ögretim hizmetine girmistir. 1926 yilinda Arap harfleri ile mezuniyetini vermistir. 1922 tarihinden 1929 yilina kadar Gaziler e (Bardiz) bagli olan Göresken, Senpinar (Zakim), Kaynak (Çermik), Çatalelma (Nüsünk), Içmesu (Hamas), Gözebasi (Yukari Hamas), Oltu ve Sarikamis Ilçelerine bagli olan köylerden gelen ögrencilere kapilarini açmistir. 1928 yilinda yeni Türk harfleriyle ögretimini yapan Gaziler (Bardiz) Nesimi Akin Ilkokulunda 1980-1981 egitim ve ögretim yilina kadar 40 ögretmen görev yaparak 939 tane ögrenci diploma alarak mezun olmustur.
Deposu ve ögrenci tuvaletleri okulun ilkel usul ile yapilan depo ve tuvaletlerinden uzun süre yararlanilmistir. 10 dönümlük genis bir bahçesi bulunan okulun bahçesinin 5 dönümünü 4274 sayili Kanunla Gaziler (Bardiz) Saglik Ocagina vererek Nahiye merkezi içerisinde bulunan ögretmen evini karsiliginda almis olup, hali hazirdaki ögretmen lojmaninin durumu bozuktur. (Daha sonraki yillar betonarme olarak yapilmistir.)
Nesimi Akin Ilkokulunun bahçe duvarlarinin ön kismi 100. yil çalisma programi içerisinde o zamanki Nahiye Muhtari rahmetli Oguzhan USTAOGLU ile Ilkokul Müdürü Ekrem ÖZTÜRK ün çabalari ile köy halkinca yapilmistir. Bahçe içerisinde akan çesme ise köylülerin katkilari ile, Rahmetli Basögretmen Mecit GEDIKOGLU nun çabalari ile okul içme suyuna kavusmustur.
NOT: okulun tarihçesi, Bardiz Bucagindan Okul Müdürü Ekrem ÖZTÜRK ile Bucak halkindan Nazmi AKIN ve Kamil SENGÜL ün müsterek çalismalari ile hazirlanmis bir nottur.
Copyright © 2009-2010 Gözebaşı Köyü
Tasarım ve uygulama: Turhan